در باره کمیسیون اقتصاد ملی

کمیسیون اقتصاد ملی در قسمت طرح و ترتیب پالیسی و استراتیژی انکشاف اقتصادی و اجتماعی دولت برمبنای اقتصاد بازار، نظارت و کنترل از جریان تطبیق فعالیت‌های اقتصادی در سطح کشور افغانستان فعالیت می‌کند. این کمیسیون در زمینه رشد و انکشاف متوازن کلیه عرصه‌های اقتصاد ملی در مرکز و ولایات غرض رفع عقب ماندگی اقتصادی، ارتقای سطح زندگی مردم و فقرزدائی، ازدیاد عاید سرانه در روشنی پالیسی دولت، تشویق، حمایت و تقویت سکتور خصوصی رول اساسی دارد. افغانستان از نظر موجودیت منابع بشری و طبیعی دارای امکانات وسیع انکشاف اقتصادی و اجتماعی بوده ولی بنابر کمبود منابع سرمایه، دانش تخنیکی و عقب مانی سازمان‌های اقتصادی و اجتماعی تا هنوز از این امکانات طور لازم استفاده بعمل نیاورده است. با در نظر داشتن عوامل فوق بمنظور انکشاف سریع کشور از اواخر سال‌های ۱۹۲۰ اقدامات منظمی از طریق پلنیزه نمودن بعضی از سکتورهای اقتصادی مانند سکتور مخابرات، انکشاف صنایع، معارف و به وجود آوردن اصلاحات اداری و اجتماعی بحیث سیاست مشخص حکومتی رویدست گرفته شد. چنانچه یک پلان هفت ساله انکشاف اقتصادی و اجتماعی تحت کار بود که شعله‌های جنگ دوم جهانی آن را با خاکستر برابر ساخت. بعد از ختم جنگ دوم جهانی دولت وقت روی پروژهای شامل پلن یادشده تجدید نظر نموده و به همین مبنا در وادی هلمند چندین پروژه را مورد تطبیق قرارداد؛ ولی ازآن جائیکه این پروژه‌ها و فعالیت‌های انکشافی یک نصب العین پلان گذاری معینِ را حایز نبوده و مربوط به انکشاف یک منطقه مملکت بوده بنا پروسه پلان گزاری به صورت اساسی مربوط به زمان شروع کار طرح و ترتیب پلن پنج ساله اول (برج عقرب سال ۱۳۳۳ ه‍. ش) می‌شود.

کار طرح و ترتیب پلان پنج سال اول انکشاف اقتصاد و اجتماعی تحت سرپرستی مرحوم سردار محمد داود صدراعظم و بانی پلان گذاری در افغانستان که ایجاد یک اقتصادملی، مستقل، مترقی و هماهنگ براساس پلان و بر پایه ساینس و تکنالوژی معاصر از جمله آرزوهای وی بود توسط عبدالملک عبدالرحیم زی وزیر مالیه و سرپرست کمیسیون اقتصاد ملی ملی وقت، در برج عقرب سال ۱۳۳۳ شروع و در اخیر سال ۱۳۳۴ تکمیل گردید. تطبیق این پلان با وجوه پیش‌بینی شده مبلغ ۱۱٫۹ میلیارد افغانی از برج میزان سال ۱۳۳۵ آغاز و الی سال ۱۳۴۰ ادامه یافت. متعاقباً پلان پنج ساله انکشاف اقتصادی و اجتماعی دوم با وجوه پیش‌بینی شده مبلغ (۳۱٫۳۵) میلیارد افغانی که توسط محترم عبدالحی عزیز از سال ۱۳۴۱ شروع و الی ۱۳۴۵ ادامه یافت. در نتیجه تطبیق پلان‌های پنج ساله اول و دوم که اعمار زیربناهای اساسی در آن از جمله اولویت‌های مهم انکشاف اقتصادی بوده زمینه‌های تطبیق سایر برنامه‌ها در ساحات تولیدی و اجتماعی کشور مهیا گردید. پلان پنج ساله انکشاف اقتصادی و اجتماعی سوم که با وجوه پیش‌بینی شده مبلغ (۲۵) میلیارد افغانی از سال ۱۳۴۶ الی سال ۱۳۵۰ ادامه یافت بنابر موجودیت یک سلسله مشکلات مالی و وضعیت خراب اقتصادی و اداری از زیربناهای به وجود آمده طی دو پلان پنجساله گذشته بمنظور صنعتی شدن کشور طوریکه لازم بود استفاده صورت نگرفت و بدینوسیله حجم سرمایه‌گذاری در این پلن به تناسب پلان پنج ساله دو هم کاهش یافت و موضوع عدم استفاده از زیربناهای موجود به منظور صنعتی شدن کشور عمومیت پیدا کرد. خشک سالی‌های متواتر سال‌های ۱۳۴۹ و ۱۳۵۰ وضع اقتصادی کشور را هنوز خرابتر نمود.پلان پنج ساله انکشاف اقتصادی و اجتماعی چهارم که طی سال ۱۳۵۱ شروع گردید بنابر اینکه این پلان در شرایط غیر مطمین مالی و موجودیت مشکلت در بیلانس تادیات کشور ترتیب گردید بود از یک طرف از نظر حجم سرمایه‌گذاری و اهداف پیش‌بینی شده در تشکل اقتصادی کشور متضمن تغییر کلی نبود و از طرف دیگر بنابر تغییر نظام شاهی مشروط وقت به نظام جمهوری کلا مورد تطبیق قرار نگرفت. تذکر باید داد که طی سال‌های پلان پنج ساله سوم و چهارم به ترتیب عبدالله یفتلی معاون صدراعظم و وزیر پلان دکتر عبدالحکیم ضیائی دکتر عبدالواحد سرابی و علی احمد خرم بحیث وزیر پلان اجرای وظیفه نموده‌اند.

با به وجود آمدن نظام جمهوری ۲۶ سرطان سال ۱۳۵۲ یک نظم جدید در وضع اقتصادی کشور رونما گردید. دولت وقت افغانستان موضوع انکشاف و رشد سالم اقتصادی کشور را در سرلوحه مسایل ملی قرار داده و از جمله تعهدات جدی آن محسوب گردید چنانچه در نتیجه تغییرات قابل ملاحظه در سکتور زراعت، صنایع، پول و بانکداری، تجارت و رفاه عامه به وجود آمده و با استفاده از ظرفیت‌های صنعتی و با تطبیق پالیسی بهتر اقتصادی در سکتور زراعت رشد اقتصادی سریعتر گردید و حجم سرمایه‌گذاری‌ها به تناسب سال‌های گذشته به اندازه قابل ملاحظه انکشاف نمود. اگرچه در کشورهای دیگر به صورت کل بنابر موجودیت انفلاسیون شدید قیمت‌ها بسیار بلند رفت ولی با تطبیق معیارهای اساسی در ساحه پولی، مالی و ایجاد موسسات ضروری مالی در کشور نرخ‌ها استقرار پیدا کرد و تا حدودی شرایط تطبیق یک پلان اساسی در افغانستان مهیا گردید که بدین ترتیب پلان هفت ساله برای سال‌های (۱۳۶۱–۱۳۵۵) با وجوه مبلغ (۲۰۷) میلیارد افغانی با در نظرداشت اهداف ذیل طرح و ترتیب گردید: | تسریع رشد اقتصادی به منظور بلند بردن سطح زنده گی مردم | تعویض واردات، بلند بردن سطح استخدام، مهیا نمودن شرایط اساسی برای تأسیس صنایع ثقیله و بالا بردن تولیدات و ظرفیت‌های صنعتی بخاطر تأمین استقلال اقتصادی. | تولید مواد خام صنعتی، تقویه بیلانس تادیات و ازدیاد تولیدات زراعتی به خاطر بلند بردن سطح استخدام و خودکفائی کشور از نظر مواد غذائی. | ازدیاد عواید و سرمایه‌گذاری دولت و تشویق سکتور خصوصی بمنظور پس‌انداز و سرمایه‌گذاری‌های مولد. | توزیع عادلانه عاید از طریق انکشاف خدمات اجتماعی و اصلاحات در ساحات مالی و زراعتی. | به وجود آوردن زیربناهای وسیع در سکتورهای مواصلت، مخابرات، آبیاری و انرژی. |
تأمین شرایط نورمال اقتصادی از طریق استقرار قیمت‌ها و تطبیق پالیسی‌های هم آهنگ مالی و پولی. | تقویت بیلانس تادیات از طریق تعویض واردات و ازدیاد صادرات و روش‌های خوب بازاریابی برای محصولت صادراتی.